Shloka 2
श्रीशक्रसंवादः — The Dialogue of Śrī
Lakṣmī) and Śakra (Indra
युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! व्रतयुक्त द्विजगण वेदोक्त सकामकर्मोंके फलकी इच्छासे हविष्यान्नका भोजन करते हैं, उनका यह काय उचित है या नहीं? ।।
bhīṣma uvāca | avedoktavratopetā bhuñjānāḥ kāryakāriṇaḥ | vedokteṣu ca bhuñjānā vratlubdhā yudhiṣṭhira ||
ยุธิษฐิระทูลถามว่า—ข้าแต่ปิตามหะ! พราหมณ์ผู้ถือพรตทั้งหลาย เมื่อปรารถนาผลแห่งกรรมแบบ “กามยะ” ที่พระเวทบัญญัติ จึงบริโภคอาหารพิธีกรรมคือ “หวิษยะ” การกระทำเช่นนี้ควรหรือไม่? ภีษมะตอบว่า—ยุธิษฐิระเอ๋ย! ผู้ใดอาศัยพรตที่มิได้มีในพระเวทแล้วบริโภคหวิษยะ ผู้นั้นย่อมทำไปตามใจตน. แม้ผู้ที่ปฏิบัติพรตตามพระเวท แต่ประกอบพิธีด้วยความใคร่ในผล แล้วบริโภคในพิธีนั้น ก็ยังนับว่าเป็น “ผู้โลภในผลแห่งพรต”; ด้วยความอยากนั้นเขายังถูกผูกไว้ให้กลับมาเวียนว่ายในโลกซ้ำแล้วซ้ำเล่า
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma distinguishes between (1) non-Vedic observances followed by mere personal preference and (2) Veda-sanctioned observances pursued with desire for results. He criticizes both: the first as arbitrary, the second as still binding when motivated by craving for fruits, thereby sustaining worldly bondage.
Yudhishthira asks whether Brahmins who eat haviṣya food seeking the fruits of Vedic desire-motivated rites are acting rightly. Bhishma replies that non-Vedic vow-eaters are self-willed, and even Vedic vow-eaters who are attached to results are ‘fruit-greedy,’ implying continued entanglement in saṃsāra.