Shloka 4
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
दमस्तेजो वर्धयति पवित्र दम उच्यते । विपाप्मा निर्भयो दान्त: पुरुषो विन्दते महत्,“दम” तेजकी वृद्धि करता है। “दम” परम पवित्र बताया गया है, मन और इन्द्रियोंका संयम करनेवाला पुरुष पाप और भयसे रहित होकर “महत्” पदको प्राप्त कर लेता है
damaḥ tejo vardhayati pavitraḥ dama ucyate | vipāpmā nirbhayo dāntaḥ puruṣo vindate mahat ||
ภีษมะกล่าวว่า— “ทมะเพิ่มพูนเตชะ—รัศมีและพลังภายใน; เพราะฉะนั้นทมะจึงถูกเรียกว่าเป็นความบริสุทธิ์ยิ่ง. ผู้สำรวมใจและอินทรีย์ ย่อมพ้นบาปและความหวาดกลัว แล้วบรรลุ ‘มหัต’—ภาวะอันยิ่งใหญ่ทางจิตวิญญาณ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That dama (self-restraint over mind and senses) is intrinsically purifying and strengthens tejas (inner radiance/energy), leading to freedom from sin and fear and culminating in attainment of a ‘great’ spiritual state.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma continues advising on virtues; here he highlights self-restraint as a foundational discipline that purifies and elevates a person.