Shloka 19
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
कामक्रोधौ च लोभश्व परस्येष्याविकत्थना । कामक्रोधौ वशे कृत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रिय:,उनमें तो काम, क्रोध, लोभ, दूसरोंके प्रति डाह और अपनी झूठी प्रशंसा आदि दुर्गुण ही भरे रहते हैं; इसलिये उत्तम एवं कठोर व्रतका पालन करनेवाले ब्राह्णको चाहिये कि वह जितेन्द्रिय होकर काम और क्रोधको वशमें करे तथा ब्रह्मचर्यपालनपूर्वक उत्साहके साथ घोर तपस्यामें संलग्न हो जाय एवं मृत्युकालकी प्रतीक्षा करता हुआ विघ्न-बाधाओंसे रहित हो धैर्यपूर्वक सम्पूर्ण जगत्में विचरे
bhīṣma uvāca | kāmakrodhau ca lobhaś ca parasyaiṣyāvikatthanā | kāmakrodhau vaśe kṛtvā brahmacārī jitendriyaḥ |
กามและโทสะ อีกทั้งความโลภ ความริษยาต่อผู้อื่น และการโอ้อวดสรรเสริญตนอย่างเท็จ—เป็นโทษที่สุมอยู่ในคนเช่นนั้น เพราะฉะนั้นพราหมณ์ผู้รักษาพรตอันสูงและเคร่งครัดพึงสำรวมอินทรีย์ ครอบงำกามและโทสะ และตั้งมั่นในพรหมจรรย์
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Mastery over desire and anger is presented as foundational to dharmic life; the disciplined Brahmin should restrain the senses, avoid envy and boasting, and pursue brahmacarya and austerity with patience until death.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising on ethical and ascetic conduct, contrasting common vices with the ideal regimen of a vow-observing Brahmin.