Shloka 22

Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī

Devanagari script

यदर्थ धर्मसंसर्ग: कर्मणां च फलोदय: । तमनाश्चवासिकं मोहं विनाशि चलमशध्चुवम्‌,उन्होंने कहा--'“जिसके लिये धर्मका आचरण किया जाता है, जो कर्मोके फलका उदय होनेपर प्राप्त होता है, वह इहलोक या परलोकका भोग नश्चर है। उसपर आस्था करना उचित नहीं। वह मोहरूप, चंचल और अस्थिर है”

Translation

ท่านกล่าวว่า “สิ่งที่ผู้คนประพฤติธรรมเพื่อให้ได้มา และความสุขที่ได้รับเมื่อผลแห่งกรรมงอกงามนั้น ล้วนไม่น่าไว้วางใจ เป็นของเสื่อมสลาย ไม่ควรยึดถือ มันเป็นรูปแห่งโมหะ—แปรปรวน เคลื่อนไหว และไม่มั่นคง”

Word by Word

यदर्थम्for which purpose

धर्मसंसर्गःassociation with dharma / practice of dharma

कर्मणाम्of actions

चand

फलोदयःarising/manifestation of the fruit (result)

तम्that (him/it)

अनाश्वासिकम्unreliable, not to be trusted

मोहम्delusion

विनाशिperishable, destructible

चलम्unstable, fickle

अशाश्वतम्non-eternal, transient

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes