Shloka 4
Adhyāya 214: Tapas Redefined—Perpetual Discipline, Hospitality, and the Ethics of Eating (तपः-निरूपणम्, विघसाशी-अतिथिप्रिय-धर्मः)
नेत्रहीनो यथा होक: कृच्छाणि लभते<ध्वनि । ज्ञानहीनस्तथा लोके तस्माज्ज्ञानविदोडधिका:,जैसे नेत्रहीन पुरुष मार्गमें अकेला होनेपर तरह-तरहके दुःख पाता है, उसी प्रकार संसारमें ज्ञानहीन मनुष्यको भी अनेक प्रकारके कष्ट भोगने पढ़ते हैं; इसलिये ज्ञानी पुरुष ही सबसे श्रेष्ठ है
netrahīno yathā loke kṛcchrāṇi labhate dhvani | jñānahīnas tathā loke tasmāj jñānavidho 'dhikāḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “ดุจชายผู้ไร้ดวงตา เมื่อเดินเดียวดายบนหนทางย่อมประสบความลำบากนานาประการ ฉันใด ในโลกนี้ผู้ไร้ญาณก็ต้องทนทุกข์หลากหลายฉันนั้น เพราะฉะนั้นผู้มีญาณ—บัณฑิต—จึงเป็นผู้ประเสริฐที่สุด”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ignorance is like blindness: it makes one vulnerable to repeated hardship. Knowledge (jñāna) is presented as the highest aid for right living, hence the wise are called the foremost.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma continues advising on right conduct and the foundations of well-being, using a simple analogy (blind traveler) to stress the practical necessity of knowledge.