Shloka 19
Śānti-parva 206: Guṇa-hetu Moha, Kāma-krodha Chain, Indriya-utpatti, and Nirodha
वही ऋग्वेद, यजुर्वेद और सामवेदका आदि कहलाता है। जिनका कोई आदि होता है, उन पदार्थोंका अन्त होता देखा गया है। ब्रह्मका कोई भी आदि नहीं बताया गया है ।। अनादित्वादनन्तत्वातृतदनन्तमथाव्ययम् | अव्ययत्वाच्च निर्दु:खं द्वन्द्धाभावस्तत: परम्,वह अनादि और अनन्त होनेके कारण अक्षय और अविनाशी है। अविनाशी होनेसे ही दुःखरहित है। उसमें हर्ष और शोक आदि द्वल्धोंका अभाव है; अतएव वह सबसे परे है
anāditvād anantatvāt tad anantam athāvyayam | avyayatvāc ca nirduḥkhaṁ dvandvābhāvas tataḥ param ||
ภีษมะกล่าวว่า: เพราะพรหมันไร้ต้นและไร้ปลาย จึงไร้ขอบเขตและไม่เสื่อมสลาย และเพราะไม่เสื่อมสลายนั่นเอง จึงปราศจากทุกข์ ในพระองค์ไม่มีคู่ตรงข้ามเช่นยินดีและโศกเศร้า; เพราะฉะนั้นพระองค์จึงอยู่เหนือสภาวะอันถูกกำหนดทั้งปวง
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Brahman is beginningless and endless, hence imperishable; because it does not undergo change or decay, it is untouched by suffering and is beyond all dualities (pairs of opposites) like joy and grief.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and ultimate reality, Bhishma teaches Yudhishthira (and the listening assembly) about the nature of Brahman, contrasting it with things that have an origin and therefore an end, and emphasizing Brahman’s transcendence of worldly opposites.