Shloka 2
Keśava-tattva-kathana
On the Principle of Keśava: Cosmogony and Divine Epithets
अथवा तौ गतौ तत्र यदेतत् कीर्तितं त्वया । संवादो वा तयो: को5भूत् कि वा तौ तत्र चक्रतुः
athavā tau gatau tatra yad etat kīrtitaṃ tvayā | saṃvādo vā tayoḥ ko 'bhūt kiṃ vā tau tatra cakratuḥ | tathā tvaṃ yad idaṃ śyomukti-krama-mukti-lokāntara-prāptirūpāṃ trividhaṃ gatiṃ vyākhyātavān, tāsāṃ madhye tau dvau kāṃ gatiṃ prāptau? tadā tayoḥ kiṃ saṃbhāṣaṇaṃ jātaṃ, kiṃ ca tau tatra kṛtavantau?
ยุธิษฐิระทูลว่า “หรือหากทั้งสองไปถึงที่นั่นดังที่ท่านได้กล่าวแล้ว ระหว่างเขาทั้งสองมีบทสนทนาเช่นไร และที่นั่นเขาทำสิ่งใด? อีกทั้งในบรรดาคติสามประการที่ท่านอธิบายไว้—หลุดพ้นฉับพลัน หลุดพ้นเป็นลำดับ และไปสู่โลกอื่น—เขาทั้งสองได้บรรลุคติใด? ในกาลนั้นเขากล่าวสิ่งใด และกระทำสิ่งใด?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic inquiry into the nature of spiritual destiny (gati): whether liberation is immediate, gradual, or involves reaching another realm first. It emphasizes careful questioning about outcomes, causes, and the ethical-spiritual significance of actions and dialogue.
Yudhiṣṭhira asks the teacher-narrator to clarify what happened to “the two” previously mentioned: where they went, what they discussed, what they did, and which of the three described spiritual attainments they ultimately reached.