Shloka 15
Keśava-tattva-kathana
On the Principle of Keśava: Cosmogony and Divine Epithets
अथ स्वर्गस्तथा रूपी ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् । संसिद्धस्त्वं महाभाग त्वं च सिद्धस्तथा नूप
atha svargas tathā rūpī brāhmaṇaṁ vākyam abravīt | saṁsiddhas tvaṁ mahābhāga tvaṁ ca siddhas tathā nṛpa ||
ครั้นแล้วสวรรค์ได้แปลงกายให้ปรากฏแก่ตา ตรัสแก่พราหมณ์ว่า “โอ้ผู้มีบุญยิ่ง ท่านบรรลุความสำเร็จอันสมบูรณ์แล้ว” แล้วจึงตรัสแก่พระราชาด้วยว่า “โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ท่านก็ได้บรรลุความสมบูรณ์แล้วเช่นกัน”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
That true accomplishment (siddhi) is measured by the faithful fulfillment of one’s dharma: the brāhmaṇa through disciplined virtue and the king through righteous rule. Heaven’s equal affirmation highlights ethical universality—different life-roles can converge in the same spiritual fruition when rightly performed.
Svarga (Heaven) becomes manifest in a visible form and speaks first to a brāhmaṇa, declaring him fully accomplished, and then addresses the king, declaring him accomplished as well. The scene functions as a divine certification of their attained merit and right conduct.