Shloka 31
Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra
मानसं सर्वभूतानां धर्ममाहुर्मनीषिण: । तस्मात् सर्वेषु भूतेषु मनसा शिवमाचरेत्,मनीषी पुरुषोंका कथन है कि समस्त प्राणियोंके लिये मनद्वारा किया हुआ धर्म ही श्रेष्ठ है; अतः मनसे सम्पूर्ण जीवोंका कल्याण सोचता रहे
mānasaṃ sarvabhūtānāṃ dharmam āhur manīṣiṇaḥ | tasmāt sarveṣu bhūteṣu manasā śivam ācaret ||
ภีษมะกล่าวว่า—บัณฑิตทั้งหลายประกาศว่า สำหรับสรรพสัตว์ทั้งปวง ธรรมที่กระทำด้วยใจเป็นธรรมอันสูงสุด เพราะฉะนั้นต่อสัตว์ทั้งหลาย จงประพฤติความเป็นมงคลด้วยใจ—ตั้งจิตปรารถนาความเกษมแก่เขา
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True dharma begins internally: the mind should be trained to hold goodwill toward all beings. Even before speech or action, benevolent intention (śiva) directed to everyone is presented as a superior, foundational form of righteousness.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and right conduct after the war. Here he emphasizes inner ethics—cultivating universal goodwill in thought—as a key element of righteous living.