Shloka 15
जपयोगयोः तुल्यफलनिर्णयः
Adhyāya 193: Adjudication of the Comparable Fruits of Japa and Yoga
इह श्रमो भयं मोह: क्षुधा तीव्रा च जायते । लोभभश्चार्थकृतो नृणां येन मुहन्त्यपण्डिता:
iha śramo bhayaṁ mohaḥ kṣudhā tīvrā ca jāyate | lobhaś cārthakṛto nṛṇāṁ yena muhyanty apaṇḍitāḥ ||
ภรทวาชกล่าวว่า “ในโลกนี้ย่อมเกิดความเหน็ดเหนื่อย ความหวาดกลัว ความหลง และความทุกข์จากความหิวอันรุนแรง ในหมู่มนุษย์ ความโลภที่เกิดจากทรัพย์สินนั้นแรงกล้ายิ่งนัก ด้วยเหตุนั้นคนเขลาจึงหลงมัวเมาและสับสน”
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Worldly life naturally brings hardship (toil, fear, hunger) and mental confusion; greed for wealth intensifies this confusion, especially for those without discernment, so ethical clarity requires restraint and detachment from artha-driven craving.
In the didactic discourse of the Śānti Parva, Bharadvāja speaks as a teacher, diagnosing common sources of human suffering and moral error—especially the deluding power of wealth-born greed.