Shloka 25
सत्य–अनृत, प्रकाश–तमस्, स्वर्ग–नरक विवेचनम्
Truth and Untruth as Light and Darkness; Svarga and Naraka as Ethical Consequences
ते चाप्यन्तं न पश्यन्ति नभसः प्रथितौजस: । दुर्गमत्वादनन्तत्वादिति मे विद्धि मानद,मानद! परंतु वे तेजस्वी नक्षत्रस्वरूप देवता भी इस आकाशका अन्त नहीं देख पाते; क्योंकि यह दुर्गग और अनन्त है, यह बात तुम्हें मेरे मुखसे सुनकर अच्छी तरह समझ लेनी चाहिये
te cāpy antaṃ na paśyanti nabhasaḥ prathitaujasaḥ | durgamatvād anantatvād iti me viddhi mānada mānada ||
โอ้ผู้ประทานเกียรติ แม้เหล่าเทพผู้รุ่งโรจน์ซึ่งปรากฏดุจดวงดาว ก็ยังไม่อาจเห็นที่สุดแห่งนภาได้ จงรู้จากวาจาของเราเถิด—เพราะนภานั้นยากจะล่วงผ่านและไร้ขอบเขต
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse stresses the immeasurable nature of the cosmos and the limits of even exalted beings’ perception, encouraging intellectual humility and careful acceptance of instruction about realities beyond ordinary reach.
Bharadvāja addresses his interlocutor (called “mānada”) and explains that even brilliant celestial beings associated with the stars cannot perceive the sky’s boundary, because it is both difficult to traverse and infinite.