Shloka 11
Adhyāya 179 — Bharadvāja’s Reductionist Inquiry into Jīva and Pañcabhūta Dissolution
सुखं जीवन्ति मुनयो भैक्ष्यवृत्ति समाश्रिता: । अद्रोहेणैव भूतानां सारड्रा इव पक्षिण:,जिस प्रकार पपीहा पक्षी किसी भी प्राणीसे वैर न करके याचनावृत्तिसे अपना निर्वाह करते हैं, उसी प्रकार मुनिजन भिक्षावृत्तिका आश्रय लेकर सुखसे जीवन व्यतीत करते हैं (अद्रोहका उपदेश देनेके कारण पपीहा गुरु हुआ)
sukhaṃ jīvanti munayo bhaikṣya-vṛtti-samāśritāḥ | adroheṇaiva bhūtānāṃ sāraṅgā iva pakṣiṇaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—เหล่ามุนีดำรงชีวิตอย่างเป็นสุขด้วยการอาศัยชีพด้วยบิณฑบาต ดังนกสารังคะ พวกเขาเลี้ยงชีพโดยไม่มุ่งร้ายต่อสรรพสัตว์ใดๆ—ไม่เบียดเบียน ไม่วิวาท และพึ่งพาเพียงสิ่งที่ผู้อื่นให้ด้วยศรัทธา
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A life grounded in non-hostility (adroha) and simplicity—accepting alms without harming or opposing any being—brings inner ease; harmlessness and restraint are presented as the ethical foundation of ascetic livelihood.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma teaches by analogy: he points to sages who live on alms and compares them to birds that subsist without enmity, emphasizing peaceful conduct and non-violence as a model for righteous living.