Shloka 17
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
नान्तं सर्वविधित्सानां गतपूर्वोडस्ति कश्नन । शरीरे जीविते चैव तृष्णा मन्दस्य वर्धते
nāntaṃ sarvavidhitsānāṃ gatapūrvo 'sti kaścana | śarīre jīvite caiva tṛṣṇā mandasya vardhate ||
ภีษมะกล่าวว่า “ไม่มีผู้ใดเคยไปถึงที่สุดแห่งการแสวงหานานาประการอันนับไม่ถ้วน ที่เกิดจากความอยากได้กำไรทุกชนิด แต่ในคนเขลา ตัณหาที่ผูกพันต่อกายและแม้ต่อชีวิตเองกลับยิ่งเพิ่มพูน เพราะไม่รู้จักความอิ่ม จึงขยายตัวไม่สิ้นสุด”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Desire for acquisition has no natural endpoint; the foolish person’s craving—especially attachment to body and life—keeps increasing. The ethical lesson is to cultivate discernment and restraint, recognizing that unchecked tṛṣṇā is inherently insatiable.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma continues advising Yudhishthira. Here he warns against endless acquisitive striving and highlights how ignorance fuels growing attachment to bodily existence.