Shloka 15

अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था

Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire

Devanagari script

अहो सम्यक्‌ शुकेनोक्तं सर्वतः परिमुच्यता । प्रतिष्ठता महारण्यं जनकस्य निवेशनात्‌,“अहा! शुकदेव मुनिने जनकके राजमहलसे विशाल वनकी ओर जाते समय सब ओरसे बन्धनमुक्त हो क्या ही अच्छा कहा था?

Transliteration

aho samyak śukenoktaṃ sarvataḥ parimucyatā | pratiṣṭhatā mahāraṇyaṃ janakasya niveśanāt ||

Translation

ภีษมะกล่าวว่า “อา! ศุกะกล่าวได้ถูกต้องยิ่ง—‘จงหลุดพ้นจากพันธนาการทุกทิศทุกทาง’ เมื่อเขาออกจากราชนิเวศน์ของพระเจ้าชนกมุ่งสู่มหาพนไพร วาจานั้นชี้ทางแท้—คือความคลายกำหนัดที่ทำให้ความยึดติดอ่อนลงรอบด้าน มิใช่เพียงการย้ายสถานที่”

Word by Word

• अहो: ah!, indeed
• Type: Indeclinable
• Root: अहो

• सम्यक्: properly, well
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक्

• शुकेन: by Shuka
• शुकेन: Karana
• Type: Noun
• Root: शुक
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• उक्तम्: said, spoken
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: क्त, Passive (past participle), Neuter, Nominative, Singular

• सर्वतः: from all sides, entirely
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः

• परिमुच्यता: let (one) be completely released
• Type: Verb
• Root: परि+मुच्
• Form: Lot (imperative), Atmanepada, Third, Singular

• प्रतिष्ठता: let (one) set out, depart
• Type: Verb
• Root: प्रति+स्था
• Form: Lot (imperative), Atmanepada, Third, Singular

• महा: great
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अरण्यम्: forest
• अरण्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अरण्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• जनकस्य: of Janaka
• Type: Noun
• Root: जनक
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• निवेशनात्: from the residence/palace
• निवेशनात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: निवेशन
• Form: Neuter, Ablative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Śuka (Śukadeva)
• Janaka
• niveśana (Janaka’s residence/palace)
• mahāraṇya (great forest)