Shloka 52
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
न बिभेति यदा चायं यदा चास्मान्न बिभ्यति । यदा नेच्छति न देष्टि ब्रह्म सम्पद्यते तदा,जब यह किसीसे भय नहीं मानता और इससे भी किसीको भय नहीं होता; तथा जब यह किसी वस्तुको न तो चाहता है और न उससे द्वेष ही करता है, तब परब्रह्म परमात्माको प्राप्त कर लेता है
na bibheti yadā cāyaṃ yadā cāsmān na bibhyati | yadā necchati na deṣṭi brahma sampadyate tadā ||
เมื่อบุคคลไม่หวาดกลัวผู้ใด และตนก็ไม่เป็นเหตุให้ผู้อื่นหวาดกลัว; และเมื่อเขาไม่ใคร่ปรารถนา ไม่ชังชัง—เมื่อนั้นเขาย่อมบรรลุพรหมัน อันเป็นสภาวะสูงสุด.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Liberation is marked by a purified inner life and a harmless social presence: one is fearless, does not intimidate others, and is free from both craving (icchā) and hatred (dveṣa). Such equanimity and non-violence are presented as direct conditions for attaining Brahman.
In Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, a Brahmin speaker describes the qualities of a realized person. The verse is not about an external event but a doctrinal characterization: the sage-like individual becomes established in Brahman when fear, the causing of fear, desire, and aversion have ceased.