Shloka 13
Ākiṃcanya–Tyāga Upadeśa
The Instruction on Non-ownership and Renunciation
शाखाभिरनुरूपाभिरभर्भूयिष्ठं क्षत्रसंनिभम् | तस्य मूलं च संसिक्तं वरचन्दनवारिणा,नरेश्वरर तदनन्तर उन रमणीय प्रदेशोंमेंसे एक ऐसे स्थानपर जो सुवर्णमयी बालुकाराशिसे व्याप्त, समतल, सुखद, विचित्र तथा स्वर्गीय भूमिके समान मनोहर था, गौतमने एक अत्यन्त शोभायमान बरगदका विशाल वृक्ष देखा, जो चारों ओर मण्डलाकार फैला हुआ था। अपनी बहुत-सी सुन्दर शाखाओंके कारण वह वृक्ष एक महान् छत्रके समान जान पड़ता था। उसकी जड़ चन्दनमिश्रित जलसे सींची गयी थी
śākhābhir anurūpābhir abhrabhūyiṣṭhaṃ kṣatrasaṃnibham | tasya mūlaṃ ca saṃsiktaṃ varacandanavāriṇā ||
ด้วยกิ่งก้านอันได้สัดส่วนงดงาม ต้นนั้นแลดูใหญ่ดุจหมู่เมฆ และประหนึ่งเครื่องหมายแห่งอำนาจของกษัตริย์นักรบ (กษัตริยะ) อีกทั้งรากของมันก็ถูกประพรมและหล่อเลี้ยงด้วยน้ำผสมจันทน์หอมอันประเสริฐ
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse uses royal imagery (a parasol-like canopy and sandalwood-scented water) to suggest that true sovereignty and dignity are supported by careful nurturing at the ‘root’—i.e., by disciplined foundations, purity, and right conduct rather than mere outward display.
Bhishma describes a magnificent tree whose harmonious branches spread like a grand royal canopy, while its base is ritually and fragrantly watered with sandalwood-infused water—an evocative detail that marks the setting as refined, auspicious, and symbolically connected with kingship and virtue.