Shloka 52
मृत्यु-काल-प्रबोधनम् (Instruction on Mortality, Time, and Truth) — Mahābhārata, Śānti-parva 169
स तत्र न्यवसद् विप्रो घृणी किज्चिदसंस्पृशन् | क्षुधितश्छन्द्यमानो5पि भोजनं नाभ्यनन्दत,वह ब्राह्मण दयालु था। गौतमके अनुरोधसे उसके यहाँ ठहर गया, किंतु वहाँकी किसी भी वस्तुको हाथसे छूआ भी नहीं। यद्यपि वह भूखा था और भोजन करनेके लिये गौतमद्वारा उससे बड़ी अनुनय-विनय की गई तो भी किसी तरह वहाँका अन्न ग्रहण करना उसने स्वीकार नहीं किया
sa tatra nyavasad vipro ghṛṇī kiñcid asaṁspṛśan | kṣudhitaś chandyamāno 'pi bhojanaṁ nābhyanandata ||
ภีษมะกล่าวว่า พราหมณ์ผู้เปี่ยมเมตตานั้นพักอยู่ ณ ที่นั้นก็จริง แต่หาได้แตะต้องสิ่งใดในสถานที่นั้นไม่ แม้จะหิวและถูกวิงวอนให้รับประทานซ้ำแล้วซ้ำเล่า เขาก็มิยอมรับอาหาร ณ ที่นั้น
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ethical discipline can require refusing even legitimate comforts: the brahmin’s compassion does not override his commitment to a principle of purity or non-acceptance, showing that dharma may demand restraint despite hunger and social pressure.
A compassionate brahmin stays at a place (at Gautama’s urging) but avoids contact with the household’s things and refuses to eat their food, even though he is hungry and repeatedly requested—indicating a purposeful vow or moral boundary.