Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya

वैशग्पायन उवाच विरेमतुस्तु तद्‌ वाक्यमुक्त्वा तावश्चिनो:सुतौ । भीमसेनस्तदा वाक्यमिदं वक्तुं प्रचक्रमे,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इतना कहकर नकुल और सहदेव चुप हो गये। तब भीमसेनने इस तरह कहना आरम्भ किया

vaiśampāyana uvāca | virematuḥ tu tad vākyam uktvā tau aśvinoḥ sutau | bhīmasenaḥ tadā vākyam idaṁ vaktuṁ pracakrame |

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ชนเมชยะ! ครั้นกล่าวถ้อยคำนั้นแล้ว โอรสทั้งสองแห่งอัศวิน—นกุลและสหเทวะ—ก็สงบนิ่ง. แล้วภีมเสนะจึงเริ่มกล่าวถ้อยคำดังต่อไปนี้.”

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
विरेमतुःthe two ceased / became silent
विरेमतुः:
TypeVerb
Rootवि-रम्
FormPerfect, 3rd, Dual, Parasmaipada
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वाक्यम्speech/statement
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
तौthose two
तौ:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
अश्विनोःof the Aśvins
अश्विनोः:
TypeNoun
Rootअश्विन्
FormMasculine, Genitive, Dual
सुतौthe two sons
सुतौ:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Dual
भीमसेनःBhīmasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
TypeVerb
Rootवच्
Formतुमुन् (infinitive)
प्रचक्रमेbegan / set about
प्रचक्रमे:
TypeVerb
Rootप्र-क्रम्
FormPerfect, 3rd, Singular, Atmanepada

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
Nakula
S
Sahadeva
A
Aśvins
B
Bhīmasena
J
Janamejaya

Educational Q&A

The verse functions as a narrative hinge: after Nakula and Sahadeva conclude, Bhīma begins, indicating that dharma is examined through multiple voices and perspectives, with each speaker adding a distinct ethical emphasis.

Vaiśampāyana reports to King Janamejaya that Nakula and Sahadeva have finished speaking and fallen silent; immediately afterward, Bhīmasena starts his own statement, continuing the ongoing deliberation.