Shloka 42
अस्तेन॑ स्तेन इत्युक्त्वा द्विगुणं पापमाप्नुयात् त्रिभागं ब्रह्महत्याया: कन्या प्राप्रोति दुष्पती,जो चोर नहीं है, उसको चोर कह देनेसे मनुष्यको चोरसे दूना पाप लगता है। कुमारी कन्या यदि अपनी इच्छासे चरित्रभ्रष्ट हो जाय तो उसे ब्रह्महत्याका तीन चौथाई पाप भोगना पड़ता है
astenaṁ stena ity uktvā dviguṇaṁ pāpam āpnuyāt | tribhāgaṁ brahmahatyāyāḥ kanyā prāpnoti duṣpatī ||
ภีษมะกล่าวว่า—หากผู้ใดเรียกคนที่มิใช่ขโมยว่า ‘ขโมย’ ผู้นั้นย่อมได้บาปเป็นสองเท่าของบาปแห่งการลักขโมยเอง และหญิงพรหมจารีผู้สมัครใจตกไปในความไม่บริสุทธิ์ ย่อมต้องรับส่วนหนึ่งแห่งบาป “พรหมหัตยา” (การฆ่าพราหมณ์)
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse warns that wrongful speech—especially falsely branding an innocent person as a thief—creates heavier moral fault than the crime alleged. It stresses accountability for words and the social harm caused by false accusation, and it frames sexual misconduct as carrying severe demerit by comparison with major sins.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he gives a rule-like ethical judgment about the relative gravity of sins, focusing on the consequences of slander/false accusation and on misconduct that violates accepted norms of chastity.