Shloka 4
Khaḍgotpattiḥ (Origin and Dharmic Function of the Sword) | खड्गोत्पत्तिः
युधिछिर उवाच अज्ञानस्य प्रवृत्ति च स्थान वृद्धिक्षयोदयौ । मूलं योगं गतिं कालं॑ कारणं हेतुमेव च
yudhiṣṭhira uvāca | ajñānasya pravṛttiṁ ca sthāna-vṛddhi-kṣayodayau | mūlaṁ yogaṁ gatiṁ kālaṁ kāraṇaṁ hetum eva ca ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า: “ข้าแต่พระราชา โปรดบอกถึงอวิชชา—การก่อการ (ความดำเนินไป), ที่ตั้ง, ความเพิ่มและความเสื่อม, และการอุบัติขึ้นของมัน อีกทั้งรากเหง้า ความเกี่ยวเนื่อง (โยคะ), วิถี (คติ), บทบาทของกาลเวลา ตลอดจนเหตุและปัจจัยของมันด้วย”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a systematic ethical-philosophical inquiry: ignorance is not treated vaguely but analyzed through its lifecycle (arising, persistence, growth, decline) and through causal categories (root, connection, course, time, cause, motive). This prepares for a dharma-centered explanation of how delusion forms and how it can be understood and overcome.
In Śānti Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira questions a royal-sage authority (addressed as ‘O king’) and asks for a detailed account of ajñāna—how it begins, how it operates in life, what sustains it, and what factors (including time and causation) govern it.