Shloka 11
Bhīmasena’s Counsel on Grief, Inner Conflict, and the Duty of Kingship (भीमसेन-उपदेशः)
'जो मनुष्य बीते हुए मानसिक अथवा शारीरिक दुःखके लिये बारंबार शोक करता है, वह एक दुःखसे दूसरे दुःखको प्राप्त होता है। उसे दो-दो अनर्थ भोगने पड़ते हैं ।।
śītoṣṇe caiva vāyuś ca trayaḥ śārīrajā guṇāḥ | teṣāṃ guṇānāṃ sāmyam yat tad āhuḥ svasthalakṣaṇam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ความเย็น ความร้อน และลม เป็นคุณลักษณะทางกายสามประการ เมื่อคุณลักษณะเหล่านี้ทรงอยู่ในความสมดุล นั่นแลถูกประกาศว่าเป็นเครื่องหมายแห่งสุขภาพ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Health is defined as equilibrium: when the bodily factors associated with cold, heat, and wind remain balanced, one is 'svastha'—stable in oneself. The verse also supports the broader Śānti-parvan ethic that steadiness and moderation prevent further distress.
In the Śānti Parvan’s instruction-oriented setting, Vaiśampāyana continues a didactic exposition, presenting a concise definition of bodily well-being as balance among fundamental physical qualities.