Shloka 7
Adhyāya 159 — Dāna–Dakṣiṇā, Āpaddharma Measures, and Prāyaścitta Classifications
सर्वभूतेष्वभिद्रोह: सर्वभूतेष्वसत्कृति: । सर्वभूतेष्वविश्वास: सर्वभूतेष्वनार्जवम्,लोभसे ही कृपणता, अत्यन्त तृष्णा, शास्त्रविरुद्ध कर्मोंमें प्रवृत्ति, कुल और विद्याविषयक अभिमान, रूप और ऐश्वर्यका मद, समस्त प्राणियोंके प्रति द्रोह, सबका तिरस्कार, सबके प्रति अविश्वास तथा कुटिलतापूर्ण बर्ताव होते हैं
bhīṣma uvāca | sarvabhūteṣv abhidrohaḥ sarvabhūteṣv asatkṛtiḥ | sarvabhūteṣv aviśvāsaḥ sarvabhūteṣv anārjavam |
ภีษมะกล่าวว่า—ความเป็นศัตรูกับสรรพสัตว์ การไม่ให้เกียรติสรรพสัตว์ ความไม่ไว้วางใจสรรพสัตว์ และความคดโกงต่อสรรพสัตว์—นี่คือเครื่องหมายแห่งจิตใจที่เสื่อมทราม ขัดต่อธรรม และทำลายความประพฤติชอบ
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma identifies universal ill-will—harmfulness, contempt, suspicion, and deceit toward all beings—as fundamentally adharma. Ethical life begins with non-hostility and straightforward, respectful conduct toward everyone.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma after the war. Here he lists traits that signal moral decline, emphasizing how one’s attitude and behavior toward all beings reveals one’s inner character.