Shloka 56
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
अनित्यानीह भाग्यानि चतुष्पात्पक्षिणामपि । जड्गमानां नगानां वाप्यायुरग्रेडवतिष्ठते,इस संसारमें पशुओं और पक्षियोंके भी भाग्यफल अनित्य हैं। स्थावरों और जंगमोंके जीवन में भी आयुकी ही प्रधानता है
Transliteration
anityānīha bhāgyāni catuṣpāt-pakṣiṇām api | jaṅgamānāṃ nagānāṃ vāpy āyur agre ’vatiṣṭhate ||
Translation
ชัมพูกะกล่าวว่า “ในโลกนี้ ผลแห่งโชคชะตาย่อมไม่เที่ยง แม้แก่สัตว์สี่เท้าและนกทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นสรรพชีวิตที่เคลื่อนไหวหรือสิ่งที่ตั้งอยู่เฉย—อายุขัยนี่เองที่ยืนอยู่เบื้องหน้าและครอบงำทุกสิ่ง”
Word by Word
अनित्यानिimpermanent
अनित्यानि:
Karta
TypeAdjective
Rootअनित्य
FormNeuter, Nominative, Plural
इहhere, in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
भाग्यानिfortunes, fates
भाग्यानि:
Karta
TypeNoun
Rootभाग्य
FormNeuter, Nominative, Plural
चतुष्पात्of quadrupeds
चतुष्पात्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचतुष्पाद्
FormMasculine, Genitive, Plural
पक्षिणाम्of birds
पक्षिणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपक्षिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
जङ्गमानाम्of moving beings
जङ्गमानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजङ्गम
FormMasculine, Genitive, Plural
नगानाम्of mountains (immovables)
नगानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनग
FormMasculine, Genitive, Plural
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
आयुःlifespan
आयुः:
Karta
TypeNoun
Rootआयुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
अग्रेin front, foremost, primarily
अग्रे:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्र
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अवतिष्ठतेstands, prevails, remains
अवतिष्ठते:
TypeVerb
Rootस्था (अव+स्था)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
जम्बुक उवाच
Characters & Entities
J
JambukaC
catuṣpāt (quadrupeds)P
pakṣi (birds)J
jaṅgama (moving beings)N
naga (mountains/immovables)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes