Shloka 44
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
कि करिष्यथ शोचित्वा मृतं किमनुशोचथ । सर्वस्य हि प्रभु: कालो धर्मत: समदर्शन:
kiṁ kariṣyatha śocitvā mṛtaṁ kim anuśocatha | sarvasya hi prabhuḥ kālo dharmataḥ samadarśanaḥ ||
จะได้สิ่งใดจากการคร่ำครวญ? เหตุใดจึงร่ำไห้ให้ผู้ที่ตายแล้ว—จะชุบเขาให้ฟื้นคืนได้หรือ? กาลเท่านั้นเป็นเจ้าและนายเหนือสรรพสิ่ง และตามธรรมะย่อมมองทุกผู้ด้วยความเสมอภาค
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Grief cannot reverse death; therefore one should restrain excessive lamentation and recognize Kāla (Time) as the impartial sovereign operating in accordance with dharma.
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs and consoles by redirecting attention from emotional lament to a dharmic understanding of mortality and the inevitability of Time.