Shloka 34
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
सर्वो दण्डजितो लोको दुर्लभो हि शुचिर्जन: । दण्डस्य हि भयाद् भीतो भोगायैव प्रवर्तते,सारा जगत् दण्डसे विवश होकर ही रास्तेपर रहता है; क्योंकि स्वभावत: सर्वथा शुद्ध मनुष्य मिलना कठिन है। दण्डके भयसे डरा हुआ मनुष्य ही मर्यादा-पालनमें प्रवृत्त होता है
sarvo daṇḍajito loko durlabho hi śucir janaḥ | daṇḍasya hi bhayād bhīto bhogāyaiva pravartate ||
โลกทั้งปวงถูกคุมไว้ด้วยทัณฑ์ เพราะผู้ที่บริสุทธิ์โดยสันดานนั้นหาได้ยาก มนุษย์เมื่อหวาดกลัวไม้ทัณฑ์จึงยับยั้งตน รักษาขอบเขต และดำเนินไปสู่ความเพลิดเพลินที่อยู่ในระเบียบ มิใช่ตามแรงใคร่ไร้กฎเกณฑ์।
अजुन उवाच
Educational Q&A
That social order largely depends on daṇḍa (punitive authority): since truly pure people are rare, fear of punishment is what commonly restrains wrongdoing and keeps people within moral and legal limits.
In the Shānti Parva’s discussion on governance and dharma, Arjuna voices a pragmatic observation about human conduct: most people follow rules not from innate purity but because discipline and punishment deter transgression.