Shloka 90
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
गृहं क्षेत्राणि मित्राणि स्वदेश इति चापरे । इत्येवमवसीदन्ति नरा बुद्धिविपर्यये,बुद्धिके विपरीत हो जानेसे दूसरे-दूसरे बहुतेरे मनुष्य घर, खेत, मित्र और अपने देश आदिकी चिन्तासे ग्रस्त होकर सदा दुखी बने रहते हैं
gṛhaṁ kṣetrāṇi mitrāṇi svadeśa iti cāpare | ityevam avasīdanti narā buddhiviparyaye ||
บางคนคิดอยู่เพียงว่า “เรือนของเรา นาของเรา มิตรของเรา แผ่นดินของเรา” เมื่อปัญญากลับตาลปัตรและวิปลาส มนุษย์ย่อมจมลงสู่ความหดหู่ ถูกกดทับด้วยความยึดถือเช่นนั้น จึงเป็นทุกข์อยู่เนืองนิตย์
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
Misery arises when the intellect becomes distorted and clings to possessive identities—‘my home, my land, my friends, my country.’ Such fixation strengthens delusion and leads to continual sorrow; clarity of understanding and non-attachment are implied remedies.
Brahmadatta is instructing by diagnosing a common human error: people, under wrong judgment (buddhi-viparyaya), become weighed down by worldly concerns and attachments, and therefore ‘sink’ into dejection rather than attaining peace.