Shloka 16

असतां प्रतिषेधश्व सतां च परिपालनम्‌ | एष राज्ञां परो धर्म: समरे चापलायनम्‌,राजाओंका परम धर्म तो यही है कि वे दुष्टोंको दण्ड दें, सत्पुरुषोंका पालन करें और युद्धमें कभी पीठ न दिखावें

asatāṁ pratiṣedhaś ca satāṁ ca paripālanam | eṣa rājñāṁ paro dharmaḥ samare cāpalāyanam ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “การยับยั้งคนชั่วและคุ้มครองคนดี—นี่คือธรรมอันสูงสุดของกษัตริย์ทั้งหลาย; และในสนามรบ การไม่หนี (ไม่หันหลังให้ศึก) ก็เป็นพันธะสูงสุดของพวกเขาเช่นกัน”

असताम्of the wicked
असताम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootअसत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
प्रतिषेधःrestraining / prohibition
प्रतिषेधः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतिषेध
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सताम्of the good
सताम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootसत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
परिपालनम्protection / maintenance
परिपालनम्:
Karta
TypeNoun
Rootपरिपालन
FormNeuter, Nominative, Singular
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
परःhighest / supreme
परः:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मःduty / dharma
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपलायनम्not fleeing / non-retreat
अपलायनम्:
Karta
TypeNoun
Rootअपलायन
FormNeuter, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
rājānaḥ (kings)

Educational Q&A

The verse defines rājadharma: a ruler must curb the wicked (through restraint and punishment), safeguard the virtuous, and show steadfast courage in war by not fleeing—upholding social order and moral responsibility.

In the didactic discourse of the Śānti Parva, Vaiśampāyana reports a teaching that summarizes the king’s supreme obligations—governance through justice and protection, and valor in battle.