Shloka 150
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
ब्रवीषि मधुरं यच्च प्रियो मे5द्य भवानिति,“इसके सिवा तुम जो यह मीठी-मीठी बात कह रहे हो कि “आज तुम मुझे बड़े प्रिय लगते हो” इसका भी कारण है, मेरे मित्र! वह सब मैं विस्तारके साथ बताता हूँ, सुनो। मनुष्य कारणसे ही प्रेमपात्र और कारणसे ही द्वेषका पात्र बनता है
bravīṣi madhuraṁ yac ca priyo me ’dya bhavān iti |
ภีษมะกล่าวว่า “ที่เจ้ากล่าวถ้อยคำหวานว่า ‘วันนี้ท่านเป็นที่รักยิ่งของข้า’ นั้นก็มีเหตุอยู่ด้วยนะ สหายเอ๋ย ข้าจะอธิบายให้ฟังโดยพิสดาร—จงฟังเถิด มนุษย์ย่อมเป็นที่รักเพราะเหตุ และย่อมเป็นที่ชังเพราะเหตุเช่นกัน”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that affection and hostility are not random: people become loved or hated due to identifiable causes—conduct, qualities, and reasons that can be examined ethically.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma responds to a listener’s flattering statement (“you are dear to me today”) and frames it as something explainable by reasons, promising a detailed account of why love and hatred arise.