Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Āpad-dharma and Discernment in Livelihood (आपद्धर्मे विज्ञानबलम्)

गौतम उवाच मातापितृभ्यामानृण्यं कि कृत्वा समवाप्रुयात्‌ । कथं च लोकानाप्रोति पुरुषो दुर्लभान्‌ शुचीन्‌,तब गौतमने कहा--भगवन्‌! मनुष्य कौन-सा कर्म करके माता-पिताके ऋणसे उऋण हो सकता है? और किस प्रकार उसे दुर्लभ एवं पवित्र लोकोंकी प्राप्ति होती है?

gautama uvāca mātāpitṛbhyām ānṛṇyaṁ kiṁ kṛtvā samavāpnuyāt | kathaṁ ca lokān āpnoti puruṣo durlabhān śucīn ||

โคตมะกล่าวว่า—“ข้าแต่ภควัน! มนุษย์พึงกระทำกรรมใดจึงจะพ้นหนี้ต่อมารดาบิดา? และด้วยวิธีใดจึงจะบรรลุโลกอันหายากและบริสุทธิ์เหล่านั้น?”

गौतमःGautama
गौतमः:
Karta
TypeNoun
Rootगौतम
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
मातापितृभ्याम्to/for mother and father
मातापितृभ्याम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootमातृ + पितृ
FormMasculine, Dative, Dual
आनृण्यम्freedom from debt (discharge of obligation)
आनृण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआनृण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
किम्what
किम्:
TypeIndeclinable
Rootकिम्
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
समवाप्नुयात्may obtain/attain
समवाप्नुयात्:
TypeVerb
Rootअव् (अवाप्) with सम्-
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
and
:
TypeIndeclinable
Root
लोकान्worlds/realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
आप्नोतिattains
आप्नोति:
TypeVerb
Rootआप्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
पुरुषःa man/person
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्लभान्hard-to-attain
दुर्लभान्:
TypeAdjective
Rootदुर्लभ
FormMasculine, Accusative, Plural
शुचीन्pure/holy
शुचीन्:
TypeAdjective
Rootशुचि
FormMasculine, Accusative, Plural

गौतम उवाच

G
Gautama
M
mother
F
father
P
pure/rare worlds (lokāḥ)