Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

आपद्धर्मे कोशबलन्यायः | Treasury, Force, and Crisis-Ethics for the King

ततस्ते मुनय:ः सर्वे परिवार्य नरर्षभम्‌ । उपाविशन्‌ नरव्यात्र सप्तर्षय इव ध्रुवम्‌,पुरुषसिंह! तब वे सभी मुनि नरश्रेष्ठ वीरद्मयुम्मको सब ओरसे घेरकर उनके पास बैठ गये, मानो सप्तर्षि ध्रुवको चारों ओरसे घेरकर शोभा पा रहे हों

tataste munayaḥ sarve parivārya nararṣabham | upāviśan naravyāghra saptaṛṣaya iva dhruvam, puruṣasiṃha |

แล้วบรรดามุนีทั้งปวงก็ล้อมรอบนรศรेष्ठนั้นและนั่งลงใกล้ ๆ พระองค์ โอ้บุรุษสิงห์! พวกท่านดูประหนึ่งสัปตฤๅษีโอบล้อมดาวธรุวะ—รวมกันเป็นระเบียบด้วยความเคารพ เพิ่มพูนสง่าราศีและความขรึมขลังแห่งสภา

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तेthey (those)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, plural
मुनयःsages
मुनयः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
Formmasculine, nominative, plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formmasculine, nominative, plural
परिवार्यhaving surrounded
परिवार्य:
TypeVerb
Rootपरि + वृ (वृञ् वरणे/वृत्तौ)
Formabsolutive (क्त्वा/ल्यप्), active
नरर्षभम्the bull among men (best of men)
नरर्षभम्:
Karma
TypeNoun
Rootनरर्षभ
Formmasculine, accusative, singular
उपाविशन्sat down near (him)
उपाविशन्:
TypeVerb
Rootउप + विश्
Formimperfect (लङ्), third, plural, active
नरव्याघ्रम्the tiger among men (hero)
नरव्याघ्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootनरव्याघ्र
Formmasculine, accusative, singular
सप्तर्षयःthe seven sages
सप्तर्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootसप्तर्षि
Formmasculine, nominative, plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
ध्रुवम्Dhruva (the Pole Star)
ध्रुवम्:
Karma
TypeNoun
Rootध्रुव
Formmasculine, accusative, singular
पुरुषसिंहO lion among men
पुरुषसिंह:
TypeNoun
Rootपुरुषसिंह
Formmasculine, vocative, singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
M
munis (sages)
N
naraṛṣabha (the addressed/central noble man)
S
saptaṛṣis (Seven Sages)
D
Dhruva (Pole Star)

Educational Q&A

The verse underscores the ethical authority of sages and the ideal of orderly, reverent counsel: wisdom gathers around rightful leadership, and a dharmic assembly is marked by respect, restraint, and guidance rooted in spiritual insight.

A group of sages approaches the eminent man being addressed, encircles him, and sits nearby. Their arrangement is compared to the Seven Sages surrounding the Pole Star, highlighting the central figure’s stature and the solemn, instructive setting.