Shloka 7
Āśā-prabhava (आशाप्रभव) — On the Rise and Power of Hope/Expectation
Sumitra Itihāsa Begins
भीष्मजीने कहा--दूसरोंको मान देनेवाले महाराज! भरतनन्दन! पहले इन्द्रप्रस्थमें (राजसूययज्ञके समय) भाइयोंसहित तुम्हारी वैसी अदभुत श्री-सम्पत्ति
bhīṣma uvāca—parān mānayitā rājan bharatanandana! pūrvam indraprasthe rājasūyayajñasamaye bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ tava tādṛśīm adbhutāṃ śrī-sampattiṃ, sā parama-uttamā sabhāṃ ca samṛddhiṃ ca dṛṣṭvā santapto duryodhanaḥ kaurava-sabhāyāṃ niṣaṇṇaḥ pituḥ dhṛtarāṣṭrasya gāḍhāṃ cintāṃ prakaṭayām āsa—sarvāṃ manovyathāṃ kathayām āsa. sabhāyāṃ sa yad avadat tat sarvaṃ śṛṇu. śrutvā hi dhṛtarāṣṭro duryodhana-vacas tadā, abravīt karṇa-sahitaṃ duryodhanam idaṃ vacaḥ.
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่มหาราชผู้ให้เกียรติผู้อื่น โอ้ผู้เป็นความปีติแห่งวงศ์ภารตะ! กาลก่อน ณ อินทรปรัสถะในคราวประกอบราชสูยะยัญ เมื่อทุรโยธน์ได้เห็นพระสิริราชสมบัติอันน่าอัศจรรย์ของท่านพร้อมด้วยพระอนุชา เห็นท้องพระโรงอันประเสริฐยิ่งและความรุ่งเรืองไพบูลย์ เขาก็ร้อนรุ่มอยู่ภายใน. ครั้นนั่งอยู่ในสภากุรุ เขาได้เปิดเผยความกังวลลึกซึ้งต่อพระบิดา ธฤตราษฏระ และกล่าวความทุกข์ระทมในใจทั้งหมด. บัดนี้จงฟังถ้อยคำทั้งปวงที่เขากล่าวในสภานั้น. แล้วธฤตราษฏระเมื่อได้ฟังวาจาของทุรโยธน์ จึงตรัสแก่ทุรโยธน์พร้อมด้วยกรรณะดังนี้.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how envy and wounded pride arise from comparing oneself to another’s prosperity, and how such inner agitation—if indulged—spills into public counsel and political decisions, becoming a seed of wider conflict. It implicitly commends the opposite disposition: honoring others and remaining steady amid others’ success.
Bhishma frames a flashback: after seeing the Pandavas’ grandeur at Indraprastha during the Rajasuya, Duryodhana becomes distressed and, in the Kuru court, confides his anxiety to Dhritarashtra. Dhritarashtra then responds to Duryodhana in the presence of Karna.