Shloka 49
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
संदर्शनेन पुरुषं जघन्यमपि चोदयेत् । आरम्भान् द्विषतां प्राज्ञ: सर्वार्थाश्न प्रसूदयेत्
sandārśanena puruṣaṃ jaghanyam api codayet | ārambhān dviṣatāṃ prājñaḥ sarvārthāś ca prasūdayet ||
แม้เพียงเห็นคนต่ำช้าและอัปยศด้วยสายตา พระราชาผู้มีปัญญาก็ควรตื่นตัวระวังภัย ผู้ปรีชาควรสกัดกั้นความริเริ่มทั้งปวงของศัตรูตั้งแต่ต้น และทำลายกิจการกับเป้าหมายของเขาให้พินาศ—ขจัดภัยเช่นนั้นออกจากแว่นแคว้นเสียแต่แรกเริ่ม
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must be vigilant and proactive: even small signs of ignoble or dangerous elements should prompt timely action, and enemy plans should be neutralized before they mature.
In Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises the king on governance and security, emphasizing early detection of threats and decisive prevention of hostile enterprises.