Shloka 15
Bhṛtya-niyoga: Role-appropriate appointment of servants and protection of the royal treasury (भृत्यनियोगः कोशरक्षणं च)
सचिवं य: प्रकुरुते न चैनमवमन्यते । तस्य विस्तीर्यते राज्यं ज्योत्स्ना ग्रहपतेरिव,जो राजा ऐसे योग्य पुरुषको सचिव (मन्त्री) बनाता है और उसका कभी अनादर नहीं करता है, उसका राज्य चन्द्रमाकी चाँदनीके समान चारों ओर फैल जाता है
sacivaṃ yaḥ prakurute na cainam avamanyate | tasya vistīryate rājyaṃ jyotsnā grahapater iva ||
พระราชาผู้แต่งตั้งคนที่คู่ควรเป็นอำมาตย์ และไม่เคยดูหมิ่นเขาเลย อาณาจักรของพระองค์ย่อมแผ่ไพศาลไปทุกทิศ—ดุจแสงจันทร์ของจันทรา ผู้เป็นประมุขแห่งดวงดาว ที่กระจายไปทั่ว.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s power and stability grow when he appoints capable ministers and consistently honors them; contempt for trusted advisers undermines governance, while respect enables the kingdom to flourish and expand.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises Yudhishthira on principles of good rule, using the image of moonlight spreading everywhere to illustrate how a king’s realm prospers when he values and does not insult his minister.