Shloka 7
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
(पर्णाहार: कदाचिच्च नियमव्रतवानपि । कदाचिदुदकेनापि वर्तयन्ननुयन्त्रित: ।।) व्रत और नियमोंके पालनमें तत्पर हो कभी पत्ता चबा लेता और कभी पानी पीकर ही रह जाता था। उसका जीवन संयममें बँध गया था ।। श्मशाने तस्य चावासो गोमायो: सम्मतो5भवत् | जन्मभूम्यनुरोधाच्च नान्यवासमरोचयत्,वह श्मशानभूमिमें ही रहता था। वहीं उसका जन्म हुआ था, इसलिये वही स्थान उसे पंसद था। उसे और कहीं जाकर रहनेकी रुचि नहीं होती थी
Bhīṣma uvāca — parṇāhāraḥ kadācic ca niyamavratavān api | kadācid udakena api vartayann anuyantritaḥ || śmaśāne tasya cāvāso gomāyoḥ sammato 'bhavat | janmabhūmy-anurodhāc ca nānyāvāsam arocayat ||
ภีษมะกล่าวว่า—แม้มั่นคงในพรตและวินัย บางคราวเขาก็ยังชีพด้วยใบไม้ บางคราวก็ประคองตนด้วยน้ำเท่านั้น ชีวิตของเขาถูกผูกไว้ด้วยความสำรวมอย่างเคร่งครัด ที่พำนักของสุนัขจิ้งจอกนั้นเป็นที่ป่าช้า และเพราะเป็นถิ่นกำเนิด เขาจึงรักที่นั้น ไม่ใคร่ไปอยู่แห่งอื่น
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights tapas through regulated living: limiting food to leaves or even only water, and choosing an austere dwelling. The ethical point is mastery over desire and comfort—discipline (niyama) and vow (vrata) shaping a life of restraint.
Bhishma describes an ascetic figure whose habits are extremely restrained: he alternates between eating leaves and drinking only water, and he lives in a cremation-ground, accepting harsh surroundings. He remains there out of attachment to his birthplace and shows no interest in relocating.