Shloka 4
प्रत्याहुनोच्यमाना ये न हिंसन्ति च हिंसिता: । प्रयच्छन्ति न याचन्ते दुर्गाण्यतितरन्ति ते,जो दूसरोंके कटु वचन सुनाने या निन््दा करनेपर भी स्वयं उन्हें उत्तर नहीं देते, मार खाकर भी किसीको मारते नहीं तथा स्वयं देते हैं, परंतु दूसरोंसे माँगते नहीं; वे भी दुर्गम संकटसे पार हो जाते हैं
pratyāhūnocyamānā ye na hiṃsanti ca hiṃsitāḥ | prayacchanti na yācante durgāṇy atitaranti te ||
ผู้ที่แม้ถูกยั่วยุด้วยถ้อยคำหยาบคายและคำดูหมิ่นก็ไม่โต้ตอบ ผู้ที่แม้ถูกทำร้ายก็ไม่ทำร้ายตอบ และผู้ที่เลือกให้มากกว่าขอ—ผู้นั้นย่อมข้ามพ้นภัยพิบัติอันยากยิ่งได้
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises three linked virtues—non-retaliation to verbal provocation, non-violence even after being harmed, and generosity without dependence on begging—teaching that such disciplined conduct enables one to overcome even severe dangers.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma after the war; here he highlights the moral strength of patience, restraint, and giving, presenting them as practical means to pass through difficult times.