Shloka 16
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
जो सामूहिक बल और पुरुषार्थसे सम्पन्न हैं, उन्हें अनायास ही सब प्रकारके अभीष्ट पदार्थोंकी प्राप्ति हो जाती है। संघबद्ध होकर जीवन-निर्वाह करनेवाले लोगोंके साथ संघसे बाहरके लोग भी मैत्री स्थापित करते हैं ।। ज्ञानवृद्धा: प्रशंसन्ति शुश्रूषन्त: परस्परम् । विनिवृत्ताभि संधाना: सुखमेधन्ति सर्वश:,ज्ञानवृद्ध पुरुष गणराज्यके नागरिकोंकी प्रशंसा करते हैं। संघबद्ध लोगोंके मनमें आपसमें एक-दूसरेको ठगनेकी दुर्भावना नहीं होती। वे सभी एक-दूसरेकी सेवा करते हुए सुखपूर्वक उन्नति करते हैं
bhīṣma uvāca | jñānavṛddhāḥ praśaṃsanti śuśrūṣantaḥ parasparam | vinivṛttābhisandhānāḥ sukham edhanti sarvaśaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า— บัณฑิตผู้รอบรู้และมากประสบการณ์ย่อมสรรเสริญชนเช่นนั้น: ผู้รับใช้เกื้อกูลกันและกัน ปราศจากกลอุบายหลอกลวง แล้วเจริญรุ่งเรืองด้วยความผาสุกในทุกประการ เมื่อหมู่ชนมีพลังร่วมและความเพียรกล้าหาญเป็นหนึ่งเดียว ย่อมได้สิ่งอันพึงปรารถนาโดยไม่ยาก ผู้ดำรงชีพอย่างเป็นสังฆะย่อมทำให้แม้ผู้ที่อยู่นอกสังฆะก็ยังผูกไมตรีด้วย ที่ใดมีการเกื้อกูลกันแทนความระแวง ที่นั่นความมั่นคง ความไว้วางใจ และความสำเร็จย่อมบังเกิดโดยธรรมดา
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A community flourishes when its members serve one another and abandon deceitful intentions; wise elders praise such mutual trust as the basis of stable prosperity.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs on righteous governance and social well-being; here he highlights how collective life grounded in mutual service and freedom from intrigue leads to happiness and growth.