Shloka 14
Nīti-upadeśa to a Rājaputra: Self-restraint, Alliances, and Rival-Management (नीतिउपदेशः)
यद्येवं प्रतिषेद्धव्यो यद्युपेक्षणमर्हति । न जातु विवृतः कार्य: शत्रु: सुनयमिच्छता,यदि ऐसा करते समय कभी शत्रुकोी उस व्यसनकी ओर जानेसे रोकने या मना करनेकी आवश्यकता पड़े तो वह भी करना चाहिये, अथवा वह उपेक्षाके योग्य हो तो उपेक्षा ही कर देनी चाहिये; किंतु उत्तम नीतिका फल चाहनेवाले राजाको चाहिये कि वह किसी भी दशामें शत्रुपर अपना गुप्त मनोभाव प्रकट न होने दे
bhīṣma uvāca | yady evaṁ pratiṣeddhavyo yady upekṣaṇam arhati | na jātu vivṛtaḥ kāryaḥ śatruḥ sunayam icchatā ||
ภีษมะกล่าวว่า “หากในสถานการณ์เช่นนั้นควรยับยั้งศัตรู ก็จงยับยั้งเสีย; หากควรเพิกเฉย ก็จงเพิกเฉย แต่กษัตริย์ผู้มุ่งผลแห่งนโยบายอันสุขุม ไม่พึงเปิดเผยเจตนาในใจของตนต่อหน้าศัตรูไม่ว่าในกรณีใด”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should act with discernment—restrain an adversary when restraint is necessary, ignore when ignoring is strategically proper—but in all cases must not reveal his inner intentions to an enemy, since secrecy is integral to sound policy (sunaya).
In the Shanti Parva’s instruction on kingship and governance, Bhishma advises Yudhishthira on practical political conduct: choosing between intervention and non-interference toward an enemy, while maintaining confidentiality of one’s plans and motives.