Shloka 15
Śalya’s Consecration as Senāpati and Kṛṣṇa’s Counsel to Yudhiṣṭhira (शल्यस्य सेनापत्यभिषेकः)
आराध्य त्र्यम्बक॑ यत्नाद व्रतैरुग्रैमहातपा: । अयोनिजायामुत्पन्नो द्रोणेनायोनिजेन यः
ārādhya tryambakaṃ yatnād vratair ugrair mahātapāḥ | ayonijāyām utpanno droṇenāyonijena yaḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า “เมื่อบำเพ็ญวัตรอันเข้มและตบะอันหนักหน่วง บูชาตรียัมพกะ (พระศิวะ) ด้วยความเพียรยิ่งแล้ว มหาตบัสผู้นั้นก็อุบัติขึ้น—ผู้เกิดโดยไร้ครรภ์ และผู้ซึ่งด्रोณะเอง ผู้มีปฐมกำเนิดไร้ครรภ์เช่นกัน เป็นผู้ให้กำเนิด”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the traditional idea that intense discipline—severe vows and austerity—directed toward a deity (here, Śiva as Tryambaka) can yield extraordinary results. It frames exceptional power or destiny as rooted in devotion and tapas, not merely in ordinary lineage.
Sañjaya describes a figure characterized by extraordinary, non-ordinary birth (ayonija) and links that origin to rigorous worship of Śiva. The line also recalls Droṇa’s own unusual origin, emphasizing a chain of exceptional births within the unfolding war narrative.