Shloka 60
Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57
दिधक्षत्रिव नेत्राभ्यां भीमसेनमवैक्षत । भरतश्रेष्ठ) उन सूंजयोंका वह सिंहनाद सुनकर पुरुषप्रवर आपका महाबाहु पुत्र दुर्योधन अमर्षसे कुपित हो उठा और खड़ा होकर महान् सर्पके समान फुंकार करने लगा। उसने दोनों आँखोंसे भीमसेनकी ओर इस प्रकार देखा, मानो उन्हें भस्म कर डालना चाहता हो ।। ततः स भरतश्रेष्ठो गदापाणिरभिद्रवन्
sañjaya uvāca | didhakṣatriva netrābhyāṃ bhīmasenam avaikṣata | bharataśreṣṭhaḥ saṃjñayāṃs tasya siṃhanādaṃ śrutvā puruṣapravara tava mahābāhuḥ putro duryodhanaḥ amarṣeṇa kupito 'bhavat utthāya ca mahāsarpa iva phūtkartum ārabdhavān | sa ubhābhyāṃ cakṣurbhyāṃ bhīmasenaṃ tathāpaśyat yathā bhasma kartum icchet || tataḥ sa bharataśreṣṭho gadāpāṇir abhidravan ||
สัญชัยกล่าวว่า: ประหนึ่งจะเผาภีมเสนให้เป็นเถ้าด้วยสายตา เขาจ้องมองภีมเสนแน่วแน่ ครั้นได้ยินเสียงคำรามดุจสิงห์นั้น โอรสของพระองค์ผู้มีพาหาใหญ่ คือทุรโยธนะ—ผู้เลิศในหมู่บุรุษ—ก็ลุกโชนด้วยโทสะอันทนไม่ได้ เขาลุกขึ้นยืนและพ่นลมหายใจฟ่อดุจมหานาค แล้วจ้องภีมะด้วยดวงตาทั้งสองราวกับปรารถนาจะเผาให้มอดไหม้เป็นเถ้า ครั้นแล้วผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภารตะนั้นถือคทาไว้ในมือก็พุ่งเข้าหา
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked amarṣa (resentful, intolerant anger) distorts judgment and turns perception itself into a weapon—Duryodhana’s gaze is described as if it could burn. Ethically, it warns that pride and rage intensify conflict and propel one toward destructive action.
After hearing a thunderous challenge (lion-roar), Duryodhana becomes furious, rises, hisses like a serpent, glares at Bhīma as if to burn him, and then—mace in hand—rushes forward, signaling the imminent clash.