Previous Verse
Next Verse

Shloka 79

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

वक्त्रैर्ननाविधैयें तु शूणु ताउज्जनमेजय । कूर्मकुक्कुटवकत्रा श्नव शशोलूकमुखास्तथा

vaktrair nānāvidhaiḥ ye tu śṛṇu tān ujjana-mejaya | kūrma-kukkuṭa-vaktrāḥ śvāna-śaśolūka-mukhās tathā ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “โอ้ ชนเมชยะ! จงฟังเถิดถึงเหล่าสัตว์ผู้มีพักตร์นานาประการ—บางตนมีพักตร์ดุจเต่าและไก่, บางตนมีปากดุจสุนัข กระต่าย และนกเค้าแมว.”

वक्त्रैःwith faces/mouths
वक्त्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootवक्त्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
नानाविधैःof many kinds/various
नानाविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनानाविध
FormNeuter, Instrumental, Plural
इयम्this (she/this one)
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शृणुhear (listen)
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
तत्that (thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
उज्जनमेजयO Janamejaya (epithet: noble Janamejaya)
उज्जनमेजय:
Sampradana
TypeNoun
Rootउज्जनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular
कूर्मकुक्कुटवक्त्राःhaving faces like tortoises and cocks
कूर्मकुक्कुटवक्त्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootकूर्मकुक्कुटवक्त्र
FormMasculine, Nominative, Plural
श्वानवक्त्राःdog-faced
श्वानवक्त्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्वानवक्त्र
FormMasculine, Nominative, Plural
शशोलूकमुखाःhaving faces like hares and owls
शशोलूकमुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootशशोलूकमुख
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
K
kūrma (tortoise)
K
kukkuṭa (cock/rooster)
Ś
śvāna (dog)
Ś
śaśa (hare)
U
ulūka (owl)

Educational Q&A

The verse underscores the Mahābhārata’s use of extraordinary and unsettling imagery to convey the moral and psychological atmosphere of war—where disorder, fear, and ominous signs accompany adharma and impending destruction.

Vaiśampāyana continues describing strange beings with various animal-like faces, addressing King Janamejaya directly, as part of a larger account of ominous or terrifying phenomena connected with the events of the war.