Previous Verse
Next Verse

Shloka 102

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

पृथुदंष्टा महादंष्टा: स्थूलौष्ठा हरिमूर्थजा: । नानापादौष्टदंष्टाश्न नानाहस्तशिरोधरा:,किन्हींकी दाढ़ें बड़ी और किन्हींकी मोटी थीं। किन्हींके ओठ मोटे और सिरके बाल नीले थे। किन्हींके पैर, ओठ, दाढ़ें, हाथ और गर्दनें नाना प्रकारकी और अनेक थीं

pṛthudaṃṣṭrā mahādaṃṣṭrāḥ sthūlauṣṭhā harimūrdhajāḥ | nānāpādauṣṭhadaṃṣṭrāś ca nānāhastāśirodharāḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “บางพวกมีเขี้ยวกว้าง บางพวกมีเขี้ยวมหึมา; บางพวกริมฝีปากหนา และเส้นผมบนศีรษะมีสีเหลืองปนหรือออกน้ำเงินคล้ำ เท้า ริมฝีปาก ฟัน มือ และลำคอของพวกเขาล้วนหลากลักษณะ นานาประการ”

पृथुदंष्टाःhaving broad tusks/teeth
पृथुदंष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपृथु + दंष्ट्रा
FormFeminine, Nominative, Plural
महादंष्टाःhaving huge tusks/teeth
महादंष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा + दंष्ट्रा
FormFeminine, Nominative, Plural
स्थूलौष्ठाःthick-lipped
स्थूलौष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्थूल + ओष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
हरिमूर्धजाःhaving blue/dark hair
हरिमूर्धजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहरि + मूर्धज
FormMasculine, Nominative, Plural
नानाvarious, of many kinds
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
पादौष्ठदंष्ट्राश्चfeet, lips, and tusks/teeth (various)
पादौष्ठदंष्ट्राश्च:
Karta
TypeNoun
Rootपाद + ओष्ठ + दंष्ट्रा
FormFeminine, Nominative, Plural
नानाvarious, of many kinds
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
हस्तशिरोधराःhands and necks (various)
हस्तशिरोधराः:
Karta
TypeNoun
Rootहस्त + शिरोधरा
FormFeminine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana

Educational Q&A

By dwelling on distorted and varied bodily features, the verse intensifies the sense of moral and existential disorder caused by war, implicitly warning that violence erodes human dignity and reveals the impermanent, vulnerable nature of the body.

Vaiśampāyana continues a descriptive passage portraying terrifying, varied figures—marked by different teeth, lips, limbs, and necks—heightening the atmosphere of dread and chaos in the Shalya Parva’s war setting.