Shloka 1
Kapālamocana-tīrtha (Auśanasa) and Balarāma’s Sarasvatī Pilgrimage
अकाल ३. पत्थरसे फोड़े हुए फलका भोजन करनेवाले। २. दाँतसे ही ओखलीका काम लेनेवाले अर्थात् ओखलीमें कूटकर नहीं, दाँतोंसे ही चबाकर खानेवाले। 3. गिने हुए फल खानेवाले। अष्टात्रिशो& ध्याय: सप्तसारस्वततीर्थकी उत्पत्ति, महिमा और मंकणक मुनिका चरित्र जनमेजय उवाच सप्तसारस्वतं कस्मात् कश्न मड़कणको मुनि: | कथंसिद्ध: स भगवान् कश्चास्य नियमो5भवत्,जनमेजयने पूछा--विप्रवर! सप्तसारस्वततीर्थकी उत्पत्ति किस हेतुसे हुई? पूजनीय मंकणक मुनि कौन थे? कैसे उन्हें सिद्धि प्राप्त हुई और उनका नियम क्या था?
Janamejaya uvāca | saptasārasvataṁ kasmāt kaś ca maṅkaṇako muniḥ | kathaṁ siddhaḥ sa bhagavān kaś cāsya niyamo 'bhavat ||
ชนเมชัยตรัสถามว่า “ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ เหตุใดท่าข้ามศักดิ์สิทธิ์นามว่า ‘สัปตสารัสวต’ จึงบังเกิดขึ้น? และมุนีผู้ควรบูชานามว่า มังกณกะ คือผู้ใด? ท่านผู้ศักดิ์สิทธิ์นั้นบรรลุสิทธิได้อย่างไร และทรงถือวินัยหรือพรตประการใด?”
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse models dhārmic inquiry: sacred places and saintly power are not treated as mere marvels but are traced to causes—discipline (niyama), conduct, and the moral-spiritual conditions that generate holiness and attainment (siddhi).
Janamejaya asks the narrator to explain the origin and greatness of the Saptasārasvata sacred ford and to recount the life of the sage Maṅkaṇaka—specifically how he gained spiritual powers and what vows or restraints he practiced.