Shloka 70
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
Devanagari script
असौ हि चन्द्रमा: क्षीण: किज्चिच्छेषो हि लक्ष्यते,“चन्द्रमा क्षीण हो चुके हैं और उनका कुछ ही अंश शेष दिखायी देता है। देवेश्वर! उनके क्षयसे लता, वीरुतू, ओषधियाँ भाँति-भाँतिके बीज और सम्पूर्ण प्रजा भी क्षीण हो गयी है
Transliteration
asau hi candramāḥ kṣīṇaḥ kiñciccheṣo hi lakṣyate |
Translation
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “จงดูเถิด พระจันทร์ร่วงโรยลง เหลือให้เห็นเพียงเศษน้อยเท่านั้น ข้าแต่จอมแห่งเทพทั้งหลาย เพราะความเสื่อมถอยนี้ เถาวัลย์ หญ้า พืชสมุนไพร เมล็ดพันธุ์นานาชนิด และสรรพชีวิตทั้งปวงก็อ่อนกำลังลง”
Word by Word
असौthat (he/this one)
असौ:
Karta
TypeNoun
Rootअसद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
चन्द्रमाःthe moon
चन्द्रमाः:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षीणःwaned/diminished
क्षीणः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षीण (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्षि)
FormMasculine, Nominative, Singular
किञ्चित्a little/somewhat
किञ्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (अव्यय/सर्वनाम-नपुंसक)
शेषःremainder/portion left
शेषः:
Karta
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
लक्ष्यतेis seen/appears
लक्ष्यते:
TypeVerb
Root√लक्ष्
FormPresent, Indicative, Passive, Third, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaC
Candramā (the Moon)D
Deveśvara (Lord of the gods)L
latā (creepers)V
vīrudh (grasses/herbs)O
oṣadhi (medicinal plants)B
bīja (seeds)P
prajā (all creatures/subjects)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes