Shloka 68
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
श्रुत्वा तु वचन त्वत्तो विधास्यामस्ततो वयम् | पृथ्वीनाथ! उस समय देवताओंने चन्द्रमासे मिलकर पूछा--“आपका रूप ऐसा कैसे हो गया? यह प्रकाशित क्यों नहीं होता है? हमलोगोंसे सारा कारण बताइये, जिससे आपको महान् भय प्राप्त हुआ। आपकी बात सुनकर हमलोग इस संकटके निवारणका कोई उपाय करेंगे” ।। ६६-६७ $ || एवमुक्त: प्रत्युवाच सर्वास्तान् शशलक्षण:
śrutvā tu vacanaṁ tvatto vidhāsyāmastato vayam | pṛthvīnātha! tadā devatāś candramāse sametya papracchuḥ—“tava rūpam īdṛśaṁ kathaṁ jātaṁ? prakāśaḥ kasmān na bhavati? asmān sarvaṁ kāraṇaṁ brūhi, yena te mahad bhayaṁ prāptam | tava vākyaṁ śrutvā vayam asya saṅkaṭasya nivāraṇe kañcid upāyaṁ kariṣyāmaḥ” || 66–67 || evam uktaḥ pratyuvāca sarvās tān śaśalakṣaṇaḥ |
“เมื่อได้ฟังถ้อยคำของท่านแล้ว เราทั้งหลายจักกระทำตามควร” โอ้เจ้าแห่งแผ่นดิน! ครั้นนั้นเหล่าเทพได้ชุมนุมล้อมรอบพระจันทร์แล้วทูลถามว่า “เหตุใดรูปของท่านจึงเป็นเช่นนี้? เหตุใดรัศมีจึงไม่ส่องประกาย? จงบอกเหตุทั้งหมดที่ทำให้ท่านตกอยู่ในความหวาดกลัวอันใหญ่หลวงนี้เถิด เมื่อได้ฟังแล้ว เราทั้งหลายจักหาทางระงับความทุกข์นี้” ครั้นถูกกล่าวดังนั้น พระจันทร์ผู้มีเครื่องหมายกระต่ายจึงตอบแก่เทพทั้งปวง
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights ethical inquiry and responsible action: before attempting a remedy, the gods insist on hearing the full cause of the Moon’s distress. It models due process—understanding origins of a problem, then choosing an appropriate means to remove it.
The gods assemble and question the Moon about his altered appearance and loss of radiance, asking him to disclose the cause of his fear. They promise to find a remedy once they know the full story, and the Moon then begins his reply.