Shloka 9
Adhyāya 33: Rauhiṇeya (Balarāma) is welcomed and takes his seat to witness the gadā-engagement
बलवान् वा कृती वेति कृती राजन् विशिष्यते । “राजन! माना कि भीमसेन बलवान् और समर्थ हैं, परंतु राजा दुर्योधनने अभ्यास अधिक किया है। एक ओर बलवान हो और दूसरी ओर युद्धका अभ्यासी, तो उनमें युद्धका अभ्यास करनेवाला ही बड़ा माना जाता है ॥ ८ $ ।। सो<यं राजंस्त्वया शत्रु: समे पथि निवेशित:
balavān vā kṛtī veti kṛtī rājan viśiṣyate | so 'yaṃ rājaṃs tvayā śatruḥ same pathi niveśitaḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา จะเป็นเพียงผู้มีกำลังหรือเป็นผู้ชำนาญก็ตาม ผู้ชำนาญย่อมได้รับการยกย่องว่าสูงกว่า ดังนั้น ข้าแต่พระราชา ศัตรูผู้นี้ก็ถูกพระองค์เองวางไว้เสมือนอยู่บนหนทางเดียวกัน ในฐานะเสมอกัน”
संजय उवाच
Educational Q&A
In conflict, cultivated skill and disciplined practice outweigh raw strength; competence earned through effort is judged superior and becomes decisive in outcomes.
Sañjaya addresses Dhṛtarāṣṭra, evaluating combat advantage: he emphasizes that the practiced, skilled fighter is superior, and remarks that the situation has been made ‘equal’ by the king’s own choices—hinting at responsibility for the unfolding peril.