Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel

क्रियाभ्युपायैर्बहुभिर्बलियंद्धो महात्मना । क्रियाभ्युपायैर्बहुभिर्हिरिण्याक्षो महासुर:,रचनात्मक उपायोंसे ही इन्द्रने बहुत-से दैत्य और दानवोंका संहार किया, नाना प्रकारके रचनात्मक उपायोंसे ही महात्मा श्रीहरिने बलिको बाँधा और बहुसंख्यक रचनात्मक उपायोंसे ही उन्होंने महान्‌ असुर हिरण्याक्षका वध किया था

kriyābhyupāyair bahubhir baliyaṁddho mahātmanā | kriyābhyupāyair bahubhir hiraṇyākṣo mahāsuraḥ ||

ด้วยอุบายอันเป็นรูปธรรมมากมาย มหาตมะผู้เป็นองค์พระผู้เป็นเจ้าได้ผูกมัดพญาพลีไว้; และด้วยอุบายมากมายนั้นเอง มหาอสูรหิรัณยाक्षะก็ถูกสังหาร

क्रियाभ्युपायैःby (various) actions and expedients/means
क्रियाभ्युपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootक्रिया-अभ्युपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
बलिःBali (proper name)
बलिः:
Karta
TypeNoun
Rootबलि
FormMasculine, Nominative, Singular
युद्धःbattle/war
युद्धः:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
क्रियाभ्युपायैःby (various) actions and expedients/means
क्रियाभ्युपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootक्रिया-अभ्युपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
हिरण्याक्षःHiraṇyākṣa (the one with golden eyes)
हिरण्याक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootहिरण्याक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
महासुरःthe great asura/demon
महासुरः:
Karta
TypeNoun
Rootमहासुर
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
I
Indra
B
Bali
Ś
Śrīhari (Viṣṇu)
H
Hiraṇyākṣa
D
Daityas
D
Dānavas

Educational Q&A

Righteous success is not only a matter of strength; it also depends on intelligent, well-chosen means (upāya). Even divine and royal figures accomplish difficult aims through thoughtful strategy aligned with dharma.

Vāyu cites well-known mythic precedents—Indra’s victories over asuras, Viṣṇu’s binding of Bali, and the slaying of Hiraṇyākṣa—to argue that great outcomes are achieved through many practical stratagems, not mere brute force.