Shloka 8
Dvaipāyana-hrade Duryodhanasya Māyā — Yudhiṣṭhirasya Dharmoktiḥ (Śalya-parva, Adhyāya 30)
यदा तु पाण्डवा: सर्वे सुपरिश्रान्तवाहना:
yadā tu pāṇḍavāḥ sarve supariśrāntavāhanāḥ
ครั้นเมื่อปาณฑพทั้งปวง พร้อมด้วยพาหนะและหมู่รถศึก อ่อนล้าจากความเพียรพยายามจนถึงความเหนื่อยล้าอย่างลึกซึ้ง กระแสแห่งยุทธะอันกราดเกรี้ยวก็ราวกับเอนเข้าสู่ความสงบชั่วครู่—เพราะท่ามกลางภาระแห่งสงคราม แม้นักรบผู้ทรงธรรมและแน่วแน่ก็ยังถูกจำกัดด้วยขอบเขตแห่งกายา
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in a dharma-driven struggle, bodily limits and exhaustion shape outcomes; perseverance must be balanced with realism about strength, resources, and timing.
Sañjaya reports a moment when the Pāṇḍavas and their mounts/teams become thoroughly fatigued, signaling a shift in the battle’s pace and setting up the next development in the encounter.