Shloka 63
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
प्राद्रवन् रथिनां श्रेष्ठा दृष्टवा पाण्डुसुतान् रणे । तत्पश्चात् वे महारथी दीर्घकालतक वहाँ विलाप करते रहे। फिर रणभूमिमें पाण्डवोंको आते देख वे रथियोंमें श्रेष्ठ तीनों वीर वहाँसे भाग निकले ।।
sañjaya uvāca |
prādravan rathināṃ śreṣṭhā dṛṣṭvā pāṇḍusutān raṇe |
te tu māṃ rathamāropya kṛpasya supariṣkṛtam |
sarve vicukruśuḥ śrutvā putrāṇāṃ tava saṃkṣayam ||
ครั้นเห็นบุตรแห่งปาณฑุรุกเข้ามาในสนามรบ เหล่านักรบรถศึกผู้เลิศก็พากันหนีไป แล้วมหารถีสามผู้รอดชีวิตได้อุ้มข้าพเจ้าขึ้นสู่รถศึกของกฤปะที่จัดเตรียมอย่างดี และพากลับสู่ค่ายทัพ ครั้นได้ยินข่าวความพินาศของพระโอรสของพระองค์ ทุกคนก็ร้องไห้คร่ำครวญเสียงดัง
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage underscores the moral aftermath of war: when power and pride are pursued without dharma, the end is not triumph but collapse into fear and lamentation. Even renowned warriors may flee, and the news of unjustly-driven conflict culminates in collective grief.
As the Pandavas approach, the remaining foremost chariot-warriors retreat. They place Sanjaya on Kripa’s well-equipped chariot and return to the camp; upon hearing that Dhritarashtra’s sons have been destroyed, the people there cry out in anguish.