Shloka 54
शल्यपर्व — चतुर्विंशोऽध्यायः | Śalya Parva, Chapter 24: Disruption of Kaurava Formations and the Elephant Encirclement
वह सेना एक वनके समान थी। वह वन कुन्त
te hayāḥ pāṇḍurā rājan vahanto 'rjunam āhave | dikṣu sarvāsv adṛśyanta dāśārheṇa pracoditāḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา กองทัพนั้นประหนึ่งพงไพร—น่าสะพรึงด้วยหอก ดาบ และศร; เต็มไปด้วยหนามคือศักติ; คทาและปริฆเป็นดั่งทางเดิน; รถศึกและช้างเป็นดั่งไม้ใหญ่; ม้าศึกและทหารราบแผ่คลุมดุจเถาวัลย์ทั่วทั้งพง. พระผู้ทรงเกียรติ ศรีกฤษณะ ผู้มีเกียรติยศใหญ่ เสด็จเข้าสู่พงไพรแห่งกองทัพนั้นด้วยรถศึกที่มีธงสูงเด่น แล้วเคลื่อนไปทั่วทุกทิศ. ข้าแต่พระราชา ม้าศึกสีขาวนวลที่ดาศารหะ (ศรีกฤษณะ) ทรงเร่งเร้า ปรากฏให้เห็นในทุกทิศบนสมรภูมิ ขณะบรรทุกอรชุนเข้าสู่ศึก.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in the chaos of war, right action (kṣatriya-dharma) is sustained by disciplined guidance and clarity of purpose; Kṛṣṇa’s driving symbolizes steady direction that enables Arjuna to act decisively rather than be overwhelmed by fear or confusion.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Arjuna’s chariot—drawn by white horses and driven by Kṛṣṇa—moves visibly across all quarters of the battlefield, indicating swift maneuvering and active engagement in combat.