Shloka 33
शल्यपर्व — चतुर्विंशोऽध्यायः | Śalya Parva, Chapter 24: Disruption of Kaurava Formations and the Elephant Encirclement
'राजाके कुलमें उत्पन्न होकर विशेषत: कुरुकुलकी संतान होकर दुर्योधनके सिवा दूसरा कौन ऐसा है, जो व्यर्थ ही (अपने बन्धुओंके साथ) महान् वैर बाँधे ।।
rājāke kule utpannaḥ, viśeṣataḥ kurukulasya santānaḥ san, duryodhanāt paraḥ kaḥ saḥ yo vṛthāiva (svabandhubhiḥ saha) mahad vairaṃ bāndhet? guṇato 'bhyadhikān jñātvā balataḥ śauryataḥ api vā | amūḍhaḥ ko nu yuddhyeta jānan prājño hitāhitam ||
สัญชัยกล่าวว่า “เกิดในราชวงศ์ และยิ่งกว่านั้นเป็นเชื้อสายแห่งกุรุวงศ์—นอกจากทุรโยธน์แล้ว ใครเล่าจะก่อเวรใหญ่โดยไร้ประโยชน์ แม้กับญาติของตนเอง? เมื่อรู้ว่าผู้อื่นเหนือกว่าในคุณธรรม ในกำลัง หรือแม้ในความกล้าหาญแล้ว บุรุษผู้มีปัญญาแจ่มชัด รู้คุณโทษ รู้ประโยชน์และโทษภัย จะมีผู้ใดเลือกทำศึกกับเขา?”
संजय उवाच
Educational Q&A
A discerning person who understands benefit and harm does not initiate futile hostility—especially against one’s own kin—when the opponents are known to be superior in virtue, strength, or valor. The verse frames Duryodhana’s war as a uniquely irrational, ethically compromised choice driven by delusion rather than wisdom.
Sañjaya, narrating events to Dhṛtarāṣṭra, comments on the Kuru conflict and singles out Duryodhana as exceptional in binding himself to a pointless, great enmity with his own relatives, despite knowing their superiority and despite understanding the disastrous consequences of such a war.